Kategorie
Publicystyka

Bombardowanie Kurdów przez tureckie siły zbrojne

Tło historyczne

Około 35-45 milionów Kurdów żyje na bliskim wschodzie na terenach między Irakiem, Iranem, Syrią i Turcją. Mimo dużej populacji, bliskiej tej polskiej, własnego języka oraz wyraźnej tożsamości narodowej, Kurdowie zawsze podlegali obcym siłom, nie wywalczywszy nigdy niepodległości. Do dziś pozostają jednym z największych narodów bez państwa.

Za początek współczesnych walk narodowowyzwoleńczych Kurdów, trwających po dziś dzień, uznać można założenie Partii Pracujących Kurdystanu (PKK) przez Abdullaha Ocalana w 1978 r. Łączyła ona jasno postawiony cel niepodległości dla Kurdystanu z socjalistyczną retoryką: z początku PKK była partią Marksistowsko-Leninowską, zakładała budowę komunizmu w przyszłym Kurdystanie, a większość jej członków pochodziła z klasy robotniczej. Szczyt jej działalności przypada na lata 1984-1999, kiedy to prowadziła wojnę z państwem Tureckim, działając z Iraku i Syrii. Głównymi metodami walki były te partyzanckie i terrorystyczne, wymierzone przede wszystkim we własność rządową, oficjeli tureckich, dyplomatów oraz kolaborantów. Mimo drakońskich praw w Turcji mających na celu zdławienie ruchów niepodległościowych, tj. wprowadzenie stanu wyjątkowego w prowincjach zamieszkanych przez Kurdów czy pierwsze naloty sił powietrznych na wioski i miasteczka kurdyjskie w Turcji oraz pozycje PKK w Iraku, walki z różnym nasileniem trwały do 1999, gdy tureckim siłom specjalnym udało się przechwycić przebywającego w Kenii Ocalana. PKK, pozbawione przywódcy, początkowo skazanego na śmierć, co zmieniono później na dożywocie (Ocalan odsiaduje je po dziś dzień), ograniczało swoją działalność, by w 2002 oficjalnie dojść do porozumienia z rządem tureckim. Reorganizacja zajęła Kurdom niewiele czasu, bowiem już w 2004 wznowiono walkę partyzancką, co rozpoczęło kolejną fazę konfliktu. 1 2 3 

Należy zaznaczyć, że w latach 90. zainicjowany został fundamentalny zwrot ideologiczny w PKK. Ocalan zaproponował (rozwijaną potem również w więzieniu) ideę demokratycznego konfederalizmu, rezygnując z dotychczasowych marksistowsko-leninistowskich, państwowych tendencji na rzecz budowy autonomicznych, zdecentralizowanych społeczności. Wznowiona wojna partyzancka, przeplatana mniej lub bardziej udanymi próbami porozumień bojowników z rządem tureckim (ostatnie zawieszenie broni w 2013) zaczęła nabierać na sile po przejęciu władzy przez Erdogana w 2014 oraz po powstaniu Państwa Islamskiego w 2014. W lipcu 2015, po ataku samobójczym bojownika Państwa Islamskiego, siły tureckie rozpoczęły represje różnych grup  antyrządowych, włączając w to PKK. Sytuację w grup antyrządowych w Turcji pogorszył również nieudany pucz wojskowy z 2016. 4

W tym samym czasie, Kurdyjscy bojownicy z różnych grup z pomocą SDF (Syryjskie Siły Demokratyczne) utworzyli w północnej Syrii autonomiczny region: Autonomiczną Administrację Północnej i Wschodniej Syrii, zwaną potocznie Rożawą. Po kilkuletnich walkach z Państwem Islamskim, Rożawie udało się skonsolidować terytorium rozciągające się na ok. 50 000 km2 i liczące ok. 2 000 000 mieszkańców. Również na terenie znajdującym się de iure w granicach Syrii, a de facto Rożawy, pod pretekstem utrzymania porządku i bezpieczeństwa, interweniowały tureckie siły zbrojne, okupując po dziś dzień tereny przygraniczne, a także regularnie bombardując zamieszkiwane  w większości przez Kurdów tereny Rożawy. 5

Sytuacja Kurdów w Iraku od czasów upadku Saddama Husseina była prawdopodobnie najlepszą ze wszystkich krajów bliskiego wschodu, a północne terytoria Iraku, gdzie stanowią oni większość, cieszyły się autonomią, widoczną np. przez kurdyjski parlament. Ataki państwa Islamskiego z lat 2015-2017, zostały odparte w dużej mierze dzięki akcjom różnych sprzymierzonych grup kurdyjskich (tzw. Peszmergowie), co ponownie rozbudziło w Irackich Kurdach marzenia o niepodległości, wyrażone w referendum z 2017, w którym ludność północnego Iraku przeważająco opowiedziała się za niepodległością. Referendum nie zostało uznane przez Bagdad, który w konsekwencji zajął część terytoriów, odbitych wcześniej przez kurdów z rąk islamistów. Tureckie wojska, ze względu na obecność baz PKK na terytoriach północnego Iraku, bombardują je regularnie, a także utrzymują tam bazy wojskowe, założone podczas Operacji Pazur w 2019. 5 6

Bombardowania w ostatnich latach 

Podając za przyczynę walkę z terroryzmem (PKK jest uznane m.in przez Turcję, Iran i USA za organizację terrorystyczną), rząd Turecki rozpoczął w maju 2021 operację Eren. Celem ataków dronów oraz sił naziemnych padły przede wszystkim bazy PKK w rejonach wiejskich południowo-wschodniej Turcji. 7 8

Największą akcją militarną ostatnich latach przeprowadzoną przez wojska tureckie w Syrii była Operacja Źródło Pokoju, rozpoczęta pod koniec 2019. Oficjalnie miała na celu walkę z terroryzmem i umożliwienie kurdyjskim uchodźcom bezpiecznego powrotu do domu. Jak niełatwo się domyślić, z pokojem nie miała wiele wspólnego, a jej celem było wzmocnienie tureckiej dominacji w regionie kosztem Rożawy. Po niecałym miesiącu walk ogłoszono zawieszenie broni, a siły kurdyjskie zostały zmuszone do opuszczenia pasa przygranicznego o szerokości 32 km, który obsadzony został przez wojska tureckie i rosyjskie. Ofensywa pochłonęła, według szacunków Syryjskiego Obserwatorium Praw Człowieka, 120 ofiar cywilnych i 275 bojowników SDF, 10 tureckich żołnierzy, 196 bojowników Wolnej Armii Syrii i 5 żołnierzy syryjskich. Ankara podaje liczbę 775 “zneutralizowanych” terrorystów,  79 bojowników Wolnej Armii Turcji oraz 7 tureckich żołnierzy. Turcja nie przyznaje się do jakichkolwiek ofiar cywilnych, natomiast obwinia YPG (część sił SDF) o śmierć 20 tureckich cywili. Turcja oskarżana była o liczne zbrodnie wojenne popełnione podczas operacji, w tym o naloty przy użyciu białego fosforu. 9 10

W tym samym czasie wciąż trwały rozpoczęte w 2019 ataki na terytorium północnego Iraku, a w 2020, po spełnieniu celów Operacji Pazur, tureckie siły zbrojne oficjalnie ogłosiły rozpoczęcie połączonych operacji (joint operations) Pazur-Orzeł i Pazur-Tygrys. Bombardowania, których ofiarą padło od kilkuset do nawet tysiąca ludzi, zarówno bojowników, jak i cywili, odbywały się głównie na terenach przygranicznych oraz w prowincji Sulaymaniyah. W walkach przeciwko PKK Turcję wspierała inna znacząca organizacja kurdyjska, nacjonalistyczna Demokratyczna Partia Kurdystanu (KDP), posiadająca większość w parlamencie. Podobnie jak poprzednie operacje, i ta zakończyła się sukcesem sił Tureckich i umocnieniem ich pozycji w rejonie kosztem Kurdów. Największym atakiem przeprowadzonym przez Turcję w 2023 są rozpoczęte w kwietniu naloty na lotnisko w Sulaymaniyah, mające być rzekomo hubem dla operacji PKK. Poprzedzone zostały ogłoszonym przez stronę Turecką zakazem lotów. 11 12 13


Rok 2023

Najistotniejszym punktem konfliktu w niedawno minionym 2023 roku są dwa trzęsienia ziemi o magnitudzie osiągającej do 7,9 stopni w skali Richtera, które wstrząsnęły wschodnią Turcją i północną Syrią. Same wstrząsy, jak i ich skutki pochłonęły życia niemal 60 000 tysięcy ludzi oraz doprowadziły do olbrzymich zniszczeń w infrastrukturze miast i wsi regionu. Klęska żywiołowa miała miejsce na terenach Kurdyjskich, co przełożyło się w znaczący sposób na działania organizacji wyzwoleńczych – PKK zadeklarowało zawieszenie broni od lutego do lipca 2023. Jak pokazują dane statystyczne, w miesiącach następujących po trzęsieniu ziemi, liczba ofiar samego konfliktu znacząco spadła, co nie oznacza, że była zerowa. 14

Ostatni rok konfliktu między Rożawą a Turcją minął w Syrii pod znakiem utrzymania się statusu quo. Ankara z jednej strony kontynuuje regularne ataki powietrzne, wymierzone głównie w ważnych przedstawicieli Kurdyjskiej autonomii, natomiast nie jest w stanie przeprowadzić pełnoskalowych operacji na wzór tych z Iraku, ze względu na brak poparcia któregokolwiek z obecnych w regionie mocarstw. Sytuacji Turcji nie poprawia pozycja rządu Baszara al-Assada, rosnącego w siłę od czasu pokonania Państwa Islamskiego i coraz śmielej domagającego się wycofania wojsk tureckich z okupowanych przezeń terytoriów na północy kraju. Turcy, do tej pory wspierający opozycyjne do rządu Syryjskiego SNA (Narodowa Armia Syrii), coraz silniej zdają się dążyć do ocieplenia stosunków z Damaszkiem. W tle tych gier politycznych rozgrywa się jednak dramat Kurdyjskich uchodźców w Turcji, jak i tych żyjących na terenach okupowanych. Od czasu wyborów prezydenckich w Turcji, wygranych niewielką przewagą głosów przez Erdogana, znacznie nasiliła się retoryka antyimigrancka w Turcji. Zarówno Erdogan, jak i przynależący do Kemalistowskiej Partii Ludowej Kemal Kilicdaroglu oparli swoją kampanię w dużym stopniu na tym resentymencie. By umożliwić “dobrowolne i honorowe powroty”, będące niczym innym jak przesiedleniami, rząd turecki wybudował na terenach okupowanych 200.000 mieszkań. Wszystko to przy nieustających nalotach oraz odbywających się pod cichym przyzwoleniem Ankary atakach SNA na ludność Kurdyjską. 15 16 17 18

Czerwoni

Autor: Czerwoni

Czerwoni zrzeszają socjalistów i socjalistki oraz promują socjalizm, feminizm, patriotyzm, antykapitalizm i antyfaszyzm.

Dodaj komentarz